Πώς αντιλαμβάνονται τα παιδιά την απώλεια ανάλογα με την ηλικία

Κάθε Τετάρτη στο Γλυφάδα metropolitans, μάς ενημερώνει η ψυχολόγος Αριάδνη Α. Λοράνδου ([email protected])

Κάποτε φλέρταρα με την ιδέα του και μόνο, όταν έπρεπε να κοιμηθώ στο δωμάτιο μου. Φώναζα, «Μαμά είσαι εδώ», «Κοιμηθήκατε;», «Δυνάμωσε τον ήχο της τηλεόρασης να ακούω», για να τον ξορκίσω, για να τον καθυστερήσω να εισβάλει στο μυαλό μου. Το σκοτάδι άναβε τον διακόπτη του φόβου μου. Όλα γίνονταν πιο έντονα στο μυαλό μου, Σκοτάδι – Απώλεια – Φόβος. Κάποιες φορές έκλαιγα, άλλες αρνιόμουν την ώρα του ύπνου κι άλλες φορές κοιμόμουν με ένα φωτάκι δωματίου ώστε να ξεπεράσω, προς στιγμή, το αρχέγονο αίσθημα του Θανάτου. Δεν ήξερα, δεν γνώριζα όμως κάτι ανώτερο μέσα μου είχε καταγραφεί και μου ξυπνούσε όλο αυτό που ένιωθα. Εγώ ξέρω, δεν πεθαίνω! Όμως νιώθω τη σκέψη του Θανάτου.

Μεγαλώνοντας συνειδητοποίησα ότι αυτό όπου αισθανόμουν τότε, υπάρχει. Τον έζησαν τα αγαπημένα μου πρόσωπα και μαζί με αυτούς και εγώ. Κατανόησα ότι ο θάνατος έχει μονιμότητα και δεν αρκεί να τον ξορκίσω. Παρόλο που πάντοτε ήταν εκεί και ως σκέψη μόνο, μου προκαλεί ενόχληση, αναστάτωση, θλίψη. Δεν γνωρίζω πώς να αντιδράσω ή να σκεφτώ, μόνο ζω την προσωρινή του παρουσία. Απουσία και απώλεια για εμένα και τους υπόλοιπους, παρουσία για Εκείνον. Είναι όμως κάτι που υπάρχει και τώρα πλέον χρειάζεται να το γνωρίζω και να πορεύομαι με την γνώση αυτή, όχι για να φοβάμαι, αλλά για να ζω κάθε στιγμή, να απορροφώ εικόνες, να χτίζω την μνήμη μου με αναμνήσεις.

Ο θάνατος είναι ένα αρχέγονο αίσθημα του ανθρώπου δίχως να είναι κατανοητός, δίχως να δίνει απαντήσεις στα ερωτήματά μας. Το μαύρο χρώμα, το σκοτάδι, υποσυνείδητα μαρτυρούν αυτό το αίσθημα. Είναι το πιο στρεσογόνο γεγονός με έντονες ψυχικές διαταραχές οι οποίες διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία.

  • Το βρέφος έως 2 ετών βιώνει τον θάνατο ως μία απώλεια των οικείων προσώπων. Επειδή στα πρώιμα έτη το παιδί δεν μπορεί να εκφραστεί μέσω της ομιλίας, εκφράζεται σωματικά (π.χ. κλάμα). Άλλοτε δυσκολεύεται στον ύπνο νιώθοντας υπερδραστήριο.

  • Στην ηλικία των 3 έως 5 ετών, το παιδί αντιλαμβάνεται τον θάνατο ως έναν αποχωρισμό. Αυτός που θα πεθάνει, θα επιστρέψει. Εδώ σε αυτές τις ηλικίες, το παιδί εκδηλώνει ενόχληση όταν κάποιο από τα πρόσωπα φροντίδας φεύγει ή λείπει.

  • 6 έως 8 ετών, το παιδί αντιλαμβάνεται ότι ο θάνατος είναι μόνιμος και μη αναστρέψιμος. Τώρα νιώθει ακόμα ατρόμητο, ως ένας super ήρωας που το ίδιο δεν πεθαίνει, αλλά πεθαίνουν μόνο οι άλλοι. Μία επικίνδυνη πράξη οδηγεί στον θάνατο, αυτό το κατανοούν.

  • 9 έως 11 ετών, το παιδί εάν βιώσει τον θάνατο ενός αγαπημένου ή οικείου προσώπου, νιώθει υπεύθυνο και διαφορετικό από τα υπόλοιπα παιδιά της ηλικίας του. Εδώ δημιουργείται ένα χτύπημα στην αυτοπεποίθηση του παιδιού.

  • 12 έως 18 ετών έφηβος πλέον. Τα πιο ανάμικτα συναισθήματα βιώνονται σε αυτές τις ηλικίες. Κλειδώνονται συναισθηματικά και αποφεύγουν να μιλήσουν για αυτό που νιώθουν λόγω ενός θανάτου. Δεν δέχονται να ζήσουν αυτό που ζουν διότι έτσι λέει η λογική. Αυτό που δεν μου αρέσει, δεν το θέλω, δεν το δέχομαι. Γνωρίζω τί είναι θάνατος, τί προκαλεί, όμως δεν τον δέχομαι. Οι έφηβοι προβάλουν συνήθως θυμό ( δηλ. θύμηση, ανάκληση των αναμνήσεων) καθώς και προκλητικές συμπεριφορές.

Δεν αγχώνομαι καθώς μεγαλώνω διότι γνωρίζω ότι χρειάζεται να αγαπήσω πιο πολλά πράγματα από εδώ που ζω και θα μου πάρουν χρόνο. Δεν τον απαρνούμαι, τον γνωρίζω και τον αντιμετωπίζω εκφράζοντας αυτό που νιώθω. Τότε έλεγα «μαμά είσαι εδώ», τώρα λέω ότι είμαι ένα «πολυδιάστατο πλάσμα». Όμως πάντοτε θα ακούω την φωνή που απαντούσε, «Εδώ είμαι»!

 

GLYFADA METROPOLITANSΕυχαριστούμε την κ. Λοράνδου.

Διαβάστε ΕΔΩ όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για την καλή μας ψυχολογία

follow us on twitter